صعود بورس تهران در سایه مذاکرات؛ آیا این روند ادامه‌دار خواهد بود؟

مصطفی امام‌دوست، کارشناس بازار سرمایه در رابطه با وضعیت بازار گغت، ریسک سیاسی همواره به‌عنوان یکی از مهم‌ترین عوامل تأثیرگذار بر بازار سرمایه مطرح بوده و بازار را تحت تأثیر  قرار داده است. در ایران، به‌ویژه از ابتدای دهه ۱۳۹۰، با تشدید تحریم‌های بین‌المللی علیه برنامه هسته‌ای کشور، ریسک سیاسی به یکی از اصلی‌ترین منابع تهدیدکننده ثبات بازار سرمایه تبدیل شده است.

نمود بارز تأثیرگذاری مسائل سیاسی بر وضعیت بازار سرمایه را می‌توان در دوره‌هایی مانند پس از برگزاری انتخابات یازدهم ریاست‌جمهوری در سال ۱۳۹۲ و همچنین پس از تصویب و اجرای توافق برجام در سال ۱۳۹۴ مشاهده کرد؛ دوره‌هایی که تغییر فضای سیاسی موجب تغییرات چشمگیری در انتظارات فعالان بازار و در نتیجه رشد قابل توجه در شاخص‌های بورسی شد.

این کارشناس ادامه داد، در دوره اخیر، به‌ویژه از زمستان سال گذشته، با انتقال سکان قدرت در ایالات متحده آمریکا، تحولات سیاسی برخلاف دوره‌های پیشین که عمدتاً با موضوعاتی همچون تشدید تحریم‌های بین‌المللی همراه بود روند متفاوتی به خود گرفت و احتمال رویایی نظامی ایران و آمریکا را افزایش داد و بعبارتی منجر به افزایش ریسک در سطح بالاتری گردید. این وضعیت، همراه با افزایش تنش‌های بین‌المللی و ابهام در رویکرد دولت جدید آمریکا نسبت به ایران، به یکی از عوامل اصلی بی‌ثباتی و نوسانات بازار سرمایه کشور بدل شد ولی با اتفاقات روزهای اخیر و مذاکرات مثبت میان دو کشور، نگرانی سرمایه گذاران از وقوع درگیری نظامی تا حد زیادی کاهش یافته است و منجر به رشد قابل توجه بازار شده است.

امام‌دوست اضافه کرد، از جمله صنایعی که می‌توانند از توافق احتمالی و کاهش تحریم‌ها بهره‌مند شوند، صنعت بانکداری است. این صنعت یکی از مهم‌ترین بخش‌ها است که به دلیل تحریم‌های شدید، همواره با مشکلات زیادی مواجه بوده است. بانک‌ها به‌عنوان ارکان اصلی اقتصاد کشور، به‌ویژه در تعاملات بین‌المللی، با محدودیت‌های زیادی روبه‌رو بوده‌اند. در صورتی که تحریم‌ها کاهش یابند یا لغو شوند، بانک‌ها قادر خواهند بود روابط مالی و تجاری خود را با سایر کشورها گسترش دهند. این امر می‌تواند به جذب سرمایه‌های خارجی، توسعه و بهبود زیرساخت‌های مالی و بانکی کشور کمک کرده و روند انتقال ارز و مبادلات مالی بین‌المللی را تسهیل کند. به علاوه، بانک‌ها می‌توانند شرایط بهتری برای تأمین مالی پروژه‌ها و تسهیلات برای صنایع مختلف فراهم نمایند.

صنعت خودروسازی نیز با توجه به این که بخش زیادی از قطعات خودرو از خارج وارد می‌شود، به نوعی وابسته به واردات است و یکی از صنایعی که می‌تواند از کاهش تحریم‌ها بهره‌مند شود. زیرا بخش عمده‌ای از واردات قطعات خودرو به دلیل تحریم‌ها با هزینه‌های بالا همراه بود. در صورتی که تحریم‌ها کاهش یابند، این هزینه‌ها به‌طور قابل‌توجهی کاهش خواهند یافت که می‌تواند به کاهش هزینه‌های تمام‌شده تولید خودرو و افزایش سودآوری این صنعت کمک کند. همچنین بهبود فضای بین المللی می‌تواند به خودروسازان این امکان را بدهد که روابط بهتری با سایر خودروسازان و تامین کنندگان داشته باشند که در نهایت موجب بهبود کیفیت تولید و افزایش سودآوری خواهد شد.

ولی اگر به این عقیده باشیم که کاهش سطح تنش میان ایران و آمریکا موقتی است و دستیابی به توافق، چه به‌صورت موقت و چه دائمی، دشوار است، ممکن است وضعیت مشابهی که از زمستان تا چند روز گذشته تجربه کرده‌ایم، دوباره برقرار شود. در این صورت، احتمالاً سرمایه‌گذاران مجدداً به سمت بازار ارز و طلا هجوم خواهند برد، چرا که در شرایط بی‌ثباتی و عدم اطمینان از توافق، این بازارها به‌عنوان پناهگاه‌های امن برای سرمایه‌گذاری شناخته می‌شوند.

به‌طور کلی، اعتقاد دارم که در شرایط خاصی بسر می‌بریم، بازارها می‌توانند تأثیرات قابل‌توجهی از تحولات سیاسی و اقتصادی بپذیرند و نسبت به تحولات و واکنش‌های مختلف، رفتارهای پیچیده‌ای از خود نشان دهند.

این کارشناس بورس گفت، بنابراین ادامه وضعیت بازار سرمایه تا حد زیادی بستگی به روند تحولات سیاسی در آینده خواهد داشت. از یک طرف، با افزایش احتمال کاهش تنش های  بین‌المللی و بویژه کم شدن احتمال رویارویی نظامی، می‌توان انتظار داشت که بازار سرمایه رشد قابل‌توجهی را تجربه کند چرا که در میان سایر طبقات دارایی ها ارزنده ترین است. اما از سوی دیگر، هر گونه تغییر در این روند و تشدید فضای سیاسی منفی علیه ایران، می‌تواند به سرعت موجب خروج سرمایه از بازار سرمایه و هجوم آن به سمت بازارهای طلا و ارز شود.