چرا بورس امروز قرمز شد؟

بورسینه – مسیحا حیدریان؛ روز چهارشنبه ۹ مهر ۱۴۰۴ بورس تهران با فضای غالباً منفی کار خود را آغاز کرد. در دقایق ابتدایی معاملات، شاخص کل بیش از ۱۳,۴۰۰ واحد ریزش کرد تا در حدود ۲,۷۲۱,۷۶۳ واحد تثبیت شود. همزمان «شاخص کل هم‌وزن» نیز حدود ۳,۹۰۰ واحد افت نشان داد تا زیر کانال ۸۰۴ هزار واحد قرار گیرد. فشار عرضه در ابتدای بازار در نمادهای بزرگ اتفاق افتاد، به‌گونه‌ای که بسیاری از سهام کوچک‌تر نیز وارد ریزش شدند. در پایان معاملات، شاخص کل با کاهش حدود ۷,۰۰۰ واحدی (معادل ~۰.۲۵٪) به رقم حدود ۲,۷۲۲,۵۳۷ واحد رسید. به‌عبارت دیگر، شاخص بورس از اوج اردیبهشت تاکنون بیش از ۲۷ درصد کاهش یافته و هنوز تنها بخشی از راه افت شاخص بازگشته است.

همچنین ارزش بازار بورس تهران در محدوده ۸,۱۷۰ هزار میلیارد تومان ثبت شد و ارزش کل معاملات حدود ۵,۷۹۰ میلیارد تومان بود. حجم معاملات نیز بیش از ۱۰ میلیارد سهم گزارش شد. از این مقدار، حدود ۵,۶۹۴ میلیارد تومان معاملات خرد سهام و صندوق‌های سهامی بوده است. در پایان روز، بیش از ۱۸۲ نماد در صف فروش به ارزش کل حدود ۱۷۲۴ میلیارد تومان قرار داشتند و فقط ۳۶ نماد در صف خرید به ارزش ۳۵۱ میلیارد تومان دیده می‌شدند. این تعادل شکننده عرضه/تقاضا (سلطان فروشندگان) در کنار خروج حدود ۷۸۶ میلیارد تومان نقدینگی حقیقی از بازار و خروج ۵۷۹ میلیارد تومان از صندوق‌های درآمد ثابت، موید تداوم ضعف تقاضا است.

صنایع پیشرو در ریزش و عوامل فشار فروش

در روز مذکور، گروه‌های شاخص‌ساز و بزرگ بازار بیشترین تاثیر منفی را بر شاخص کل داشتند. به گزارش رسانه‌های بورسی، نمادهای «فولاد» (فولاد مبارکه)، «نوری» (پتروشیمی خلیج فارس)، «شستا» (سرمایه‌گذاری تأمین اجتماعی)، «پارسان» (پتروشیمی پارس) و «وبملت» (بانک ملت) هر یک چند صد تا هزار واحد بر شاخص کل تاثیر منفی داشتند. به‌عنوان نمونه، فولاد مبارکه نزدیک ۱,۸۵۰ واحد از شاخص را کاهش داد و نمادهای شستا و وبملت نیز به‌ترتیب حدود ۱,۴۱۰ و ۱,۲۶۸ واحد از شاخص را پایین کشیدند. از سوی دیگر، تنها برخی نمادها از قبیل «فملی» (مس) و «شپنا» (پالایش نفت اصفهان) اندکی تعادل مثبت به بازار بخشیدند (فملی حدود +۳,۸۴۹ واحد اثر مثبت).

در نتیجه، فلزات اساسی و پتروشیمی‌ها جزو گروه‌های شاخص‌ساز با فشار فروش عمده بودند. مقامات بازار و رسانه‌ها این فشار را ناشی از چند عامل دانستند: از یک سو دولت عراق تعرفه ۱۳۰ دلاری بر میلگرد وارداتی از ایران وضع کرده که سهم ۷۰ درصدی فولاد ایران در بازار عراق را تهدید می‌کند و چشم‌انداز درآمدهای ارزی از صادرات فولاد را تیره کرده است. همچنین مشکلات تامین گاز، برق و زیان‌دهی صنعت فولاد در داخل کشور، حاشیه سود این گروه را کاهش داده است. از سوی دیگر، گروه بانکی و خودرویی نیز تحت تاثیر انتظارات تورمی و نوسانات ارز قرار گرفتند. به رغم حجم معاملات بالا در نمادهایی مانند «خودرو» و «خساپا»، بازار با نگرانی از جهش احتمالی نرخ ارز و افزایش سوددهی بانکی‌، عرضه در این گروه‌ها افزایش یافت. در مجموع، طیف گسترده‌ای از صنایع بزرگ بازار با فشار فروش همراه شدند، چنانکه شاخص کل و شاخص هم‌وزن هم‌زمان در سراشیبی افت قرار گرفتند.

نگاه بنیادی و تکنیکال به ریزش

از منظر رفتار معاملاتی و فنی بازار، چندین نکته قابل اشاره است. شاخص کل از اوج اردیبهشت (حدود ۳.۱ میلیون) تا کنون حدود ۲۷٪ افت کرده و بازگشت آن از کف تابستان کمتر از ۳۵٪ بوده است؛ یعنی هنوز بخش اعظم روند نزولی سال ادامه دارد. به نظر بسیاری از تحلیلگران، محدوده ۲.۸۲۰ تا ۲.۸۵۰ هزار واحد یک مقاومت حساس است که عبور و تثبیت بالای آن برای تداوم روند صعودی ضروری است. با ماندن شاخص در زیر این آستانه و افزایش صفوف فروش، شواهد تکنیکالی از تضعیف مومنتوم بازار حکایت دارد.

از سوی دیگر، انتظارات سرمایه‌گذاران نیز نقش تعیین‌کننده‌ای ایفا کرد. چند روز قبل، شاهد ورود نقدینگی به بورس و رشد چندروزه شاخص بودیم، اما ریسک‌های سیاسی و اقتصادی می‌تواند خروج نقدینگی را تسریع کند. فعالان بازار به احتیاط رو آورده‌اند؛ «پول‌های ترسو» که هنوز زیان‌های تابستان را جبران نکرده‌اند، به هر سیگنال منفی واکنش نشان می‌دهند. کارشناسان تأکید کرده‌اند در دو روزی که صفوف خرید کاملاً متلاشی شده (عرضه آبشاری)، عملاً به سرمایه‌گذاران هشدار داده شد «برای ذخیره سود و خروج اقدام کنند».

عوامل بیرونی و تاثیر اخبار بر بازار

علاوه بر روندهای درونی بازار، چند عامل بیرونی به تشدید فضای منفی کمک کردند. نرخ ارز آزاد بار دیگر صعود کرد و ریسک ارزی اقتصاد را یادآوری نمود؛ به‌طوری که دلار آزاد در محدوده ۱۱۴ هزار تومان معامله شد و حدود ۳ هزار تومان نسبت به روز قبل افزایش یافت. افزایش محسوس نرخ ارز بلافاصله فشار فروش در گروه‌های وابسته به واردات و کالاهای واسط را تشدید می‌کند.

از سوی دیگر، تحریم‌ها و مناسبات بین‌المللی بار روانی سنگینی بر بازار داشت. شایعات مربوط به بازگشت مکانیسم ماشه و احیای تحریم‌های قبلی که اقتصاد را در شوک نگه داشته بود، به احتیاط بیشتر فعالان منجر شد. همین موضوع در تحلیل‌ها به‌عنوان یکی از ریسک‌های مهم یاد شد. همچنین وقایع جهانی همچون افت قیمت نفت که می‌تواند بر بازارهای جهانی و به تبع آن بورس ایران اثرگذار باشد، سرمایه‌گذاران را محتاط کرده است.

از دیگر عوامل بیرونی مرتبط با صنایع، اعلام اخبار مهم در دیگر بازارها است. انتشار خبر «واریز مرحله دوم سود سهام عدالت از نهم مهر» و نیز اطلاعیه عرضه گسترده محصولات در بورس کالا همزمان با معاملات این روز، نقدینگی را از بازار سهام به سمت دریافت نقدینگی آزاد شده جذب کرد. این دو خبر به همراه عرضه قابل توجه بورس کالا در روز چهارشنبه، بخشی از سرمایه‌ها را به این بازارها جلب کرد؛ بطوری که همزمان با تداوم فشار فروش، بورس تهران برای دومین روز پیاپی منفی ماند.

نقشه بازار امروز چهارشنبه ۹ مهر ۱۴۰۴